DEFINITIONS AND PHRASES
IN AN FOCLÓIR BEAG
rudaí a bheith ar fud fad trína chéile
an oscailt sa cheann trína nglactar isteach bia agus deoch agus trína ndéantar glórtha; oscailt nó bealach isteach (béal mála, béal uaimhe, béal gleanna); caolas farraige (béal Árann); imeall nó faobhar (béal cupa, béal scine); duine a dhéanfadh caint de shórt áirithe (is tú béal na céille)
an oscailt trína scóráiltear báire
sliabh coirceogach a chaitheann carraigeacha leáite, luaith dhearg, gal etc. trína bhéal in airde uaireanta
rud a shamhlaítear do dhuine trína chodladh
ceannach ruda amach trína thógáil ar cíos agus díol as ina shuimeanna beaga i bhfad aimsire
an chuid de chos an arbhair a fhanann sa talamh tar éis a bhainte; cos arbhair nó féir; feadán caol déanta as páipéar nó plaisteach trína ndiúltar deoch
bata cruinn de gheir nó de chéir agus corda trína lár a lastar le solas a thabhairt
fianaise duine a thástáil i gcúirt trína cheistiú go dian
iallach ar dhuine airgead a íoc trína bhagairt go sceithfí air
matán; ceann de na feadáin fhada chaola trína ritheann an fhuil sa chorp; síog i mian (féith ghuail nó aolchloiche); tallann nó gifte (féith na filíochta); poll báite i bportach, criathrach; planda féithleannach
féith nó artaire trína ritheann an fhuil
gaineamh garbh agus mionchlocha trína chéile
ainmhí veirteabrach a mhaireann in uisce agus a análaíonn trína gheolbhach; breac éisc; cnuasach éisc; an bia ar chorp an éisc
rudaí trína chéile (meascán de gach sórt); meall (meascán ime)
(in abairt) trína chéile, amú, scaipthe
feadán miotail, plaistigh nó cré trína ritheann uisce, gás etc.; cos agus ceann amuigh uirthi chun tobac a chaitheamh
trína chéile; mór, muinteartha (ag déanamh síos suas liom)
ceangal a dhéantar ar chorda nó rópa trína dhá gceann a lúbadh ar a chéile agus a tharraingt ansin chun iad a fháscadh; aon chineál ceangail (snaidhm an phósta; bhí snaidhm ar mo chroí); fadhb; buille
snáth a dhéanamh as olann, cadás etc. trína tharraingt agus a chasadh; casadh, fí (gad a shníomh); tarraingt, strus, teannadh (sníomh droma); imní (sníomh croí)
ceárta ina ndeantar miotal a leá agus a mhúnlú trína theilgean i múnla
líne dhíreach trasna trí chiorcal agus trína lár