Baile Foclóir Nua Béarla–Gaeilge » FNBG »
Cuardaigh focal Gaeilge nó Béarla.
Focail chosúla: cartha · cathaí · cathair · cliathar · criathar
Tosach A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
TORTHAÍ GAOLMHARA SAN FHOCLÓIR BEAG
SAINMHÍNITHE AGUS ABAIRTÍ SAN FHOCLÓIR BEAG
(déan é ach caith an leis); taobh amuigh de ( raibh ann ach an triúr againn; níl ann ach go n-aithním é; ach amháin féin); ar acht go ( blasta ach salann a chur air); chomh luath is (ach mise greim a fháil air); murach (ach grásta )
duine atá i ndaorghreim ag drochnós (ar nós caitheamh drugaí, etc.)
= an2 san aimsir chaite agus sa choinníollach (ar bhris é? ar mhaith leat é?)
(le hearra ar bith) caite cheana, gan a bheith nua
caitheamh liathróide os cionn láimhe á rolladh ar an talamh chun na sprice
cúlchaint, caitheamh anuas ar dhaoine; ábhar imní
ball éadaigh ar nós léine a chaitheann bean ar a cabhail
caitheamh déanta ar (éadach, airgead, caite); snoite, lom (críon caite); gafa thart, imithe (an tseachtain seo caite)
an craiceann crua ar chíste, screamh; brat crua (crústa seaca); caitheamh, buille (crústa de chloch, de dhorn)
síneadh amach, nochtadh (do theanga a chur amach); díbirt (cuir amach as an teach iad); lainseáil (bád a chur amach); fógairt ( cuir amach an scéal sin orm); doirteadh amach (cuir amach an tae); tomhas, freagairt (cuir amach seo dom); aiseag, caitheamh amach
caitheamh (chuir isteach a théarma); lorg (cur isteach ar phost); teacht salach ar ( ag cur isteach orm)
caitheamh, teilgean, scaoileadh (ar nós piléar saighead)
fáil réidh le rud, caitheamh síos; earraí spártha a chaitheamh ar mhargaí iasachta faoi bhun a luacha
éadach, éadaí; culaithirt ar leith (mar a chaitheann saighdiúirí banaltraí sagairt)
ciorcal aon i bhfoirm ciorcail, fonsa óir etc., a chaitear ar an méar; dual (gruaige); bogha gealaí, gréine (comhartha drochaimsire, más fíor); breacadh (fáinne an lae); suaitheantas i bhfoirm fáinne a chaitheann Gaeilgeoirí
líontán beag éadach tanaí a chaitheann mná mar chosaint ar a n-aghaidh mar cheannbheart; cuirtín, clúid
a úsáidtear le briathra i gcaint indíreach (gur ina ionad san aimsir chaite)(deir go bhfuil ocras air, fan go bhfeicfidh , b'fhada liom go mbeadh déanta agam)
éigean, caitheamh (a chuirtear ar dhuine rud a dhéanamh)
breith tabhairt ó áit go háit eile (ualach a iompar; píopa ag iompar uisce); caitheamh, tabhairt leat (brat a iompar; ag iompar seoil, ag iompar clainne); coinneáil suas (ballaí ag iompar dín); fulaingt (crá croí a iompar); coinneáil ( iompar ar dheoch aige); múineadh, béasa ( féin a iompar i gcomhluadar)
an bonn a bhaint ó rud (duine, crann, a leagan); caitheamh, iomrascáil; ísliú (seol a leagan); cur síos, cur in áit (cloch bhoinn a leagan; leag do lámh air); gearradh (leagadh cáin throm air); cur (leag ansin í, go leaga Dia an t-ádh ort); claonadh, (leagan a bheith agat le rud, leagan ó dheas)
ligean , siopa etc., ar cíos ar feadh roinnt blianta (talamh ar léas); téarma ( a léas caite)
ar bhlas an tsiúcra na meala; blasta, so-chaite
gealltanas dualgas; comaoin (an ndéanfá oibleagáid dom?); ceangal, caitheamh ( d'oibleagáid orm é a dhéanamh)
deoch mheisciúil (is daor an t-ól é); claontacht chun óil, ólachán (imithe ar an ól; teach óil); deoch ar bith a shlogadh a ligean siar (ól braon tae; ag ól go trom); caitheamh (ag ól tobac)
ball éadaigh a chaitheann bean ar a tosach mar chosaint ar a gúna
díol, fógairt earraí le díol; craoladh, fógairt go poiblí (dán a reic); brath, sceitheadh ar (an tIúdás a reic iad); cur amú, caitheamh, diomailt (ag reic a maoine)
cur sna cosa ar luas; (le huisce) imeacht go faíoch; síneadh (rinn ag rith amach san fharraige); scaoileadh (rith an tsnaidhm); ídiú, caitheamh ( a théarma rite); cur ag rás (capall a rith); cur ar siúl, reáchtáil (gnó, rince, a rith); achtaí, reachtú (rún a rith); déanamh (poitín a rith); críochnú ( rite ina dhochtúir); imeacht gann ar fad i (rite as bia, as airgead); gabháil le, baint le ( an tréith sin ag rith leis); éirí le ( ritheann liom); ráchairt, éileamh (rith ar earraí); taom (rith tinnis, rití fuachta); scaoilteacht, buinneach (chuir an bia úd rith air); scoth (an chéad rith den phlúr)
sórt róba gan mhuinchillí a chaitheann baill d'oird chrábhaidh mar chuid n-aibíd; dhá chearnóg bheaga d'éadach olla a chaitear ar sreang thart ar an muineál sa tslí go mbíonn ceann acu ar ucht duine is an ceann eile idir na slinneáin, in ómós don Mhaighdean Mhuire, etc.
paiste leathdhorcha; cruth ruda ar an talamh, ar bhalla etc., mar a chaitheann solas ón taobh thiar de; scailp, clúdach (ar scáth na gréine; cuir scáth folaigh ort); foscadh, fothain (ar scáth an Tiarna; dul ar scáth talún; scáth fearthainne); íomhá, scáil (scáth i scáthán); taibhse; eagla, faitíos (gan scáth gan eagla); náire, támáilteacht
duine a cheistíonn a chaitheann amhras ar thuairimí na coitiantachta
ball éadaigh a chaitheann mná go scaoilte thart ar a gceann ar a nguaillí
(le héadaí etc.) caite amach ar fad; ársa, seanaimseartha, as dáta
caite athraithe ar chuma éigin ag an saol is ag an aimsir
fearas biorach a chaitheann marcach ar a sháil lena mbrostaíonn a chapall chun cinn; rinn, pointe (spor sléibhe, talún)
cuntas ar an saol atá caite (stair na hÉireann); scéal, tuairisc, cur síos (ag tabhairt startha ar dhaoine); cáil, clú
ball éadaigh bán ar nós léine a chaitheann an chléir, cléirigh altóra etc.
lom, caite, snoite; tarraingt déanta air
ornáid ar dhéanamh corónach le caitheamh ar an gceann
duilleoga tobac rollta go fáiscthe ar a chéile le caitheamh mar ghal
miosúr; tógáil miosúir (teach, talamh, a thomhas); caitheamh tuairime (tomhais atá anseo); ceist le réiteach (tomhas a chur ar dhuine); bagairt (thomhais a dhorn liom); meá, meas (caint thomhaiste)
caipín agus sais casta air a chaitheann fir sa Domhan Thoir
Maidir leis an suíomh seo | Conas an suíomh seo a úsáid | Aiseolas | Inrochtaineacht | Breiseáin agus giuirléidí | Aip an tsuímh | An Draoi Gramadaí | Nuacht